CIF Teslim Şekli Nedir? İhracatta Masraflar, Sigorta ve Navlun Dahil Teslimat Rehberi

CIF (Cost, Insurance and Freight) yani Masraflar, Sigorta ve Navlun Dahil teslim şekli ihracatta en sık kullanılan Incoterms kurallarından biridir. Yalnızca deniz yolu taşımacılığında tercih edilen bu teslim şekli, satıcıya hem nakliye hem de sigorta sorumluluğu yükler. Bu yazıda CIF teslim şeklinin ne anlama geldiğini, risk geçişinin nerede gerçekleştiğini ve ihracatçıların dikkat etmesi gereken detayları ele alıyoruz.

CIF Teslim Şekli Nedir?

CIF, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan Incoterms kuralları içinde yer alır ve yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır. Bir önceki yazımızda anlattığımız FOB teslim şekline göre ihracatçının sorumluluğu bu teslim şeklinde artmaktadır.

Kısaltmanın açılımı şöyledir:

• C - Cost (Maliyet / Ürün bedeli)
• I  - Insurance (Sigorta)
• F - Freight (Navlun / Deniz yolu nakliye ücreti)

Satıcının temel sorumluluğu: ürünleri alıcının belirlediği limana kadar taşımak ve deniz yolu taşımacılığı süresince sigortalatmak.

CIF ile FOB Arasındaki Temel Fark

Hatırlayalım, FOB teslim şeklinde önemli olan, ürünlerin hangi Türk limanından çıkacağıdır. CIF teslim şeklinde ise önemli olan, ürünlerin hangi yabancı limana teslim edileceğidir. Yani fiyat teklifini hazırlarken mutlaka alıcının hedef limanını öğrenmeniz gerekir.

Örnek: Malezya'lı bir alıcı sizden CIF teklifi istiyorsa, "Port Klang limanına CIF teslim" şeklinde bir talep gelecektir. Teklifiniz bu limana kadar olan tüm nakliye ve sigorta maliyetlerini kapsamalıdır.

CIF'te Risk Geçişi Nerede Olur?

CIF'in en sık yanlış anlaşılan noktası risk geçişidir. Satıcının mali sorumluluğu alıcının limanına kadar devam etse de, risk aslında çok daha erken geçer.

Risk geçiş noktası: Konteyner, yükleme limanındaki gemiye indirildiği (gemiye yüklendiği) an.

FOB teslim şeklinde olduğu gibi, ürünler gemiye yüklendikten sonra yaşanabilecek hasar, kayıp veya kaza artık alıcıya geçer altındadır. Satıcı bu noktadan itibaren alıcı adına sigorta yaptırmış olur; sigorta, alıcının lehine düzenlenmiştir.

Peki satıcı neden sigorta yaptırıyor?

Satıcının yaptırdığı sigorta, alıcı adına yapılır. Bu minimum düzeyde bir nakliye sigortasıdır ve gemi kazası, yangın, çarpışma gibi riskleri kapsar. Satıcı bu zorunluluğu yerine getirerek CIF sözleşmesindeki yükümlülüğünü tamamlamış olur. Kapsamı genişletmek alıcının tercihine bırakılabilir.

CIF Fiyat Teklifi Nasıl Hazırlanır?

1. Alıcının Hedef Limanını Öğrenin

Teklif hazırlamadan önce müşterinin hangi limana teslimat istediğini netleştirin. Aynı ülkede birden fazla liman olabilir ve bu, nakliye maliyetini doğrudan etkiler.

2. Nakliye Firmasından Teklif Alın

Birden fazla nakliye firmasına fiyat talebi gönderin. Deniz yolu taşımacılığında uzmanlaşmış, bu alanda güçlü firmalarla çalışmanızı tavsiye ederim; çünkü deniz yolu taşımacılığı, karayolu taşımacılığından farklı dinamiklere sahiptir.

Nakliyeciye şu şekilde bir talep iletebilirsiniz:

"Firmamız deposundan teslim alınmak üzere, Port Klang/Malezya limanına teslim, 1 x 20'lik konteyner için nakliye fiyatı talep ediyorum."

3. Maliyetleri Doğru Hesaplayın

Nakliyeciden aldığınız fiyatı olduğu gibi teklife yansıtmayın. Aşağıdaki kalemleri de hesabınıza katın:

Bu kalemleri hesaba katmadan teklif verirseniz beklenmedik zararlarla karşılaşabilirsiniz.

Sigortalatma Süreci: Nelere Dikkat Etmelisiniz?

CIF teslim şeklinde sigortalatma, ihracatçının en önemli sorumluluklarından biridir. Dikkat edilmesi gereken birkaç kritik nokta var:

Sigorta, yüklemeden önce yapılmalıdır. Konteyner kapınıza gelip ürünler yüklendikten sonra sigorta yaptırmaya çalışırsanız, sigorta şirketi bunu kabul etmeyebilir. Yükleme gününden en az bir gün önce sigorta işlemini tamamlayın.

Sigorta için gereken belgeler:

• Commercial Invoice (Ticari Fatura) taslağı
• Packing List (Çeki Listesi) taslağı
• Gemi detayları (sefer bilgisi, tahmini yükleme tarihi)

Bu belgelerle birlikte sigorta firmasına başvurduğunuzda teklif almak için yeterli bilgiyi sağlamış olursunuz. Araç ve konteyner bilgilerinin henüz netleşmemiş olması sigortalatma sürecini başlatmanıza engel değildir.

Sigorta yaptırabileceğiniz kanallar:

• Çalıştığınız nakliye firmasının anlaşmalı sigorta şirketleri
• Gümrük müşavirlik firmanızın bünyesindeki sigorta hizmetleri
• Doğrudan sigorta şirketleri

Transit Süre ve Liman Seçimi

CIF teklifi hazırlarken nakliyeciden sadece fiyat bilgisini değil, transit süreyi de öğrenin. Aynı varış limanına farklı çıkış limanlarından yapılan seferler arasında hem fiyat hem de süre bakımından önemli farklar olabilir.

Örnek senaryo:

• Gemlik limanından çıkan bir gemi, Port Klang'a direkt sefer yapabilir.
• İzmit limanından çıkan bir gemi, aktarma limanında bekleme yapabilir; nakliye fiyatı belki daha düşük olur ancak teslim süresi çok daha fazla olabilir.

Fiyat avantajı cazip görünse de, teslimat süresinin 2–3 hafta uzaması alıcınız için kabul edilemez olabilir. Bu nedenle seçenekleri müşterinizle istişare edip ilerlemeniz daha doğru olacaktır.

CIF Teslim Şeklinde Satıcının ve Alıcının Sorumlulukları

Satıcının Sorumlulukları

• Ürünleri ihracat gümrüğünden geçirmek
• Yükleme limanına kadar iç taşımayı organize etmek
• Minimum düzeyde nakliye sigortası yaptırmak
• İhracat belgelerini (konşimento, sigorta poliçesi vb.) düzenlemek
• Deniz yolu navlununu ödemek, müşteri limanına kadar ki deniz yolu taşımacılığını organize etmek

Alıcının Sorumlulukları

• Gemi varış limanındaki yerel masrafları karşılamak
• İthalat gümrük vergilerini ödemek
• Kendi ülkesindeki iç nakliyeyi organize etmek
• İsterse ek sigorta güvencesi satın almak

Sonuç

CIF teslim şekli, özellikle deniz yolu ihracatı yapan firmalar için son derece yaygın bir Incoterms kuralıdır. Satıcıya hem navlun hem sigorta yükümlülüğü getirdiğinden, teklif hazırlanırken tüm maliyetlerin doğru hesaplanması oldukça önem taşır. Risk geçişinin gemi yüklemesinde gerçekleştiğini, satıcının sigortayı alıcı adına yaptırdığını ve transit sürenin fiyat kadar önemli bir değerlendirme kriteri olduğunu unutmayalım.