DAP Teslim Şekli Nedir? Süreç, Sorumluluklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
DAP, İngilizce Delivered at Place ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçeye "belirlenen yerde teslim" olarak çevrilir. Incoterms 2020 kuralları çerçevesinde tanımlanan bu teslim şeklinde ihracatçı, ürünleri kararlaştırılan teslimat noktasına kadar taşımakla yükümlüdür.
DAP; karayolu, denizyolu ve havayolu dahil tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
Kısa tanım: DAP'ta siz ürünü müşterinizin kapısına kadar götürürsünüz. Araç teslimat adresine vardığında sorumluluğunuz sona erer; ürünleri araçtan indirmek alıcıya aittir.
Süreç Nasıl İşler?
Gürcistan'daki bir müşteriye 5 paletlik parsiyel yük ihracatı üzerinden süreci adım adım ele alalım.
Teklif Hazırlama
Müşteri sizden DAP bazında fiyat istediğinde nakliye fiyatı alabilmek için iki bilgi kritiktir: ürünlerin teslimat adresi ve ürünlerin istifleme durumu.
İstiflenemeyen ürünlerde nakliyeci, paketlerinizin yüksekliği üzerinden değil, tırın azami yüksekliği üzerinden hesap yapar; bu da metreküpü ve dolayısıyla fiyatı artırır. İstiflenebilen ürünlerde ise paketlerinizin gerçek ölçüleri esas alınır. Teklif alırken bu bilgiyi mutlaka paylaşın.
Nakliye teklifini aldıktan sonra gümrükleme masrafını (~80–100 USD) ve varsa sigorta bedelini ekleyerek proforma faturanızı hazırlayabilirsiniz.
Yükleme ve Taşıma
Sipariş onaylandıktan sonra nakliye firmasına bildirin ve çıkış tarihi için plan oluşturun.
Nakliye firması kimi zaman iç nakliye aracı gönderir; siz o aracı yüklersiniz, araç yurt içindeki antrepoya gider ve oradan asıl araca aktarılır; kimi zaman da doğrudan yurt dışına gidecek olan araca yükleme yapabilirsiniz.
Yüklemenin ardından ihracat gümrük beyannamesini açtırabilirsiniz.
Sınır Geçişi ve Teslimat
Araç alıcı ülke gümrüğüne girdiğinde ithalat gümrükleme süreci başlar. Bu süreç DAP'ta tamamen alıcının sorumluluğundadır. Gümrük vergisi, KDV ve diğer yasal yükümlülükler alıcı tarafından ödenir.
İthalat işlemleri tamamlandıktan sonra araç, faturada belirtilen teslimat adresine gider. Araç adrese vardığında ihracatçının sorumluluğu ve riski sona erer.
Dikkat: Her ne kadar araç ithalatçının adresine vardığında sorumluluk ithalatçıya geçse de ithalatçı adresinde aracın fazladan bekletilmesine dair oluşacak cezalar çoğunlukla ihracatçıya yansıtılır.
Sorumluluklar
İhracatçı
- İhracat gümrüklemesi
- Tüm nakliye masrafları
- Yükleme ve aktarma giderleri
- Teslimat adresine kadar ki tüm riskler
- Nakliye sigortası (zorunlu değil, ancak tavsiye ediyorum)
Alıcı (İthalatçı)
- İthalat gümrüklemesi
- Gümrük vergisi ve KDV
- Araçtan boşaltma
- Araç vardıktan sonraki tüm riskler
Bilmeniz Gereken 5 Önemli Detay
- Teslimat adresini netleştirin: Şirketin kayıtlı adresi ile teslimat adresi farklı olabilir. Proforma faturanızda "Incoterms 2020 DAP [teslimat adresi]" şeklinde yazın. Bu sonradan çıkacak anlaşmazlıkları önler.
- Sigorta yaptırın: DAP'ta nakliye sigortası zorunlu değildir; ancak risk geçişi araç adrese varana kadar tamamen sizin üzerinizdedir. Oldukça uzun bir süreci kapsayan sorumluluğunuz olduğunu göz önüne alırsak sigorta yaptırmak lehinize olacaktır.
- Forklift ihtiyacını önceden bildirin: Ürünlerin araçtan indirilmesi alıcının sorumluluğundadır. Forklift gereken ürünlerde alıcı hazır olmazsa araç bekler ve bu bekleme cezası size yansır. Teslimat öncesinde alıcıyı bilgilendirin.
- Yurt dışı gümrükleme hizmeti teklif edin: Alıcının gümrük müşaviri yoksa (özellikle son kullanıcılarda bu durum sık görülür) nakliye firmanız üzerinden ithalat gümrükleme hizmeti sunabilirsiniz. Alıcıya ciddi bir kolaylık sağlar.
- İstifleme bilgisini nakliyeciye mutlaka bildirin: Ürünlerinizin üstüne yük konulmaması gerekiyorsa nakliyeci azami yükseklik üzerinden fiyat verir. Bu bilgi teklif aşamasında paylaşılmazsa sonrasında nakliye fiyatında problem yaşayabilirsiniz.
Sonuç
DAP, ihracatçının en fazla sorumluluk üstlendiği teslim şekillerinden biridir. Ürün fabrikadan çıktığı andan müşterinizin kapısına varıncaya kadar geçen sürecin tamamı ihracatçıya aittir.
Bu kapsamlı hizmet, özellikle lojistik konusunda deneyimi sınırlı alıcılar için güçlü bir rekabet avantajı sunar. Müşteriniz sadece kapısına gelecek ürünü bekler(ithalat gümrüklemesi ve boşaltma hariç); geri kalan her şeyi siz organize edersiniz.
Ancak bu kolaylığı sağlarken bazı temel kurallara uymak gerekir: teslimat adresini proforma faturada netleştirin, nakliye sigortasını ihmal etmeyin, boşaltma için forklift ihtiyacı varsa önceden bildirin, son kullanıcı müşterilerinize yurt dışı gümrükleme hizmeti teklif edin. Bu detaylar hem sizi maddi riskten korur hem de müşteri deneyimini olumlu etkiler.